Rentabiliteit berekenen: REV, RVV en RTV met voorbeelden
Rentabiliteit vergelijkt een resultaat over een periode met het daarvoor ingezette vermogen. Zo zie je welk boekhoudkundig rendement de onderneming behaalt. Gebruik bij voorkeur het gemiddelde vermogen over dezelfde periode en vermenigvuldig de verhouding met 100%.
Een hoge rentabiliteit betekent niet automatisch dat er veel geld beschikbaar is voor uitkering of aflossing. Winst en kasstroom verschillen. Leg bovendien vast of je vóór of na belasting rekent en welk vermogen je meeneemt.
Veelgebruikte kengetallen zijn:
- Rentabiliteit eigen vermogen (REV)
- Rentabiliteit vreemd vermogen (RVV)
- Rentabiliteit totaal vermogen (RTV)
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenEen eenvoudig gemiddelde is (beginvermogen + eindvermogen) / 2. Bij grote stortingen, uitkeringen of investeringen gedurende het jaar geeft een tijdgewogen gemiddelde een betere aansluiting. Gebruik bij kwartaalresultaten ook kwartaalgemiddelden; een kwartaalpercentage is geen jaarpercentage. [ref]
Formule om de rentabiliteit eigen vermogen te berekenen (REV)
De formule om de rentabiliteit eigen vermogen (REV) te berekenen is als volgt:
| Rentabiliteit eigen vermogen (REV) = | Nettowinst | × 100% |
| Gemiddeld eigen vermogen |
Deel de nettowinst na belasting door het gemiddelde eigen vermogen en vermenigvuldig met 100%. Dit is een boekhoudkundig rendement voor de eigenaren, niet hetzelfde als dividendrendement of koerswinst op een gekocht aandeel.
Eigen vermogen en nettowinst
Nettowinst is hier bij een bv het resultaat na rentelasten en belasting over de winst. CBS gebruikt voor de rentabiliteit op eigen vermogen eveneens resultaat na belasting als uitgangspunt. [ref]
Eigen vermogen is de restpost van de balans, waar onder andere het aandelenkapitaal en de overige reserves onder staan. Dit vermogen is de inbreng van de eigenaar/aandeelhouder en de winsten van de afgelopen jaren.
Formule om de rentabiliteit vreemd vermogen te berekenen (RVV)
De formule om de rentabiliteit vreemd vermogen (RVV) te berekenen is als volgt:
| Rentabiliteit vreemd vermogen (RVV) = | Rentelasten | × 100% |
| Gemiddeld vreemd vermogen |
De RVV bereken je hier als rentelasten / gemiddeld vreemd vermogen × 100%. Gebruik de rentelasten die bij de periode horen, niet uitsluitend de in die periode betaalde rente. Een betaling kan immers op een ander boekjaar betrekking hebben. [ref]
Rente en vreemd vermogen
Voor de onderneming is de RVV in deze vorm een kostenpercentage. Onder vreemd vermogen verstaan we hier alle verplichtingen, dus ook crediteuren en voorzieningen. Die dragen niet noodzakelijk rente. Het percentage is daardoor niet hetzelfde als het rentepercentage van één banklening.
Wil je de gemiddelde financieringsrente van leningen beoordelen? Deel dan de bijbehorende rentelasten door uitsluitend de gemiddelde rentedragende schuld en benoem deze afwijkende noemer. Vergelijk beide berekeningswijzen niet zonder correctie.
Formule om de rentabiliteit totaal vermogen te berekenen (RTV)
De formule om de rentabiliteit totaal vermogen (RTV) te berekenen is als volgt:
| Rentabiliteit totaal vermogen (RTV) = | Winst vóór belasting + rentelasten | × 100% |
| Gemiddeld totaal vermogen |
Voor de RTV gebruiken we hier (winst vóór belasting + rentelasten) / gemiddeld totaal vermogen × 100%. De rente wordt teruggeteld om het resultaat vóór vergoeding aan schuldeisers te meten. KVK gebruikt voor een bv eveneens nettowinst plus rente en belasting als teller. [ref]
Resultaat en totaal vermogen
In een eenvoudig voorbeeld zonder andere financiële baten en lasten is deze teller gelijk aan het bedrijfsresultaat. Dat hoeft bij bijvoorbeeld deelnemingsresultaten of rentebaten niet zo te zijn. Leg eventuele correcties vast en sluit de teller aan op de activa in de noemer.
Totaal vermogen is het balanstotaal: eigen vermogen plus alle verplichtingen. De afkorting RTV wordt in rapporten niet altijd op dezelfde manier berekend. Vergelijk alleen uitkomsten met dezelfde winstdefinitie, periode en vermogensbasis.
Eenmanszaak of vof: houd rekening met eigen arbeid
Bij een eenmanszaak of vof bevat de winst ook de beloning voor de arbeid van de ondernemer. Voor een economische vergelijking kun je een passende ondernemersvergoeding aftrekken. Bij een bv kan die arbeid al via salaris of een managementvergoeding in de kosten zitten; trek haar dan niet nogmaals af. [ref]
Voorbeeld berekening rentabiliteit
Voor dit vereenvoudigde bv-voorbeeld veronderstellen we dat de onderstaande balansbedragen gelijk zijn aan de gemiddelden over het jaar. Het totale vermogen is € 3.000 en het vreemde vermogen inclusief voorzieningen € 2.000:
| Activa | Passiva | ||
|---|---|---|---|
| Vaste activa | 2.500 | Eigen vermogen | 1.000 |
| Voorraden | 100 | Voorzieningen | 500 |
| Kortlopende vorderingen | 300 | Langlopende schulden | 1.100 |
| Liquide middelen | 100 | Kortlopende schulden | 400 |
De resultatenrekening over hetzelfde jaar luidt als volgt. De belastinglast van € 50 is een aangenomen voorbeeldbedrag, geen uitspraak over het geldende belastingtarief. Er zijn geen overige financiële baten, lasten of deelnemingsresultaten:
| Netto-omzet | 1700 | |
| Kostprijs van de omzet | -1200 | |
| Bruto marge | 500 | |
| Kosten | -100 | |
| Afschrijvingen | -100 | |
| Totale kosten | -200 | |
| Bedrijfsresultaat (EBIT) | 300 | |
| Rente/interest | -100 | |
| Winst vóór belastingen | 200 | |
| Belastingen | -50 | |
| Nettowinst na belastingen | 150 |
Voorbeeld berekening rentabiliteit eigen vermogen
De rentabiliteit eigen vermogen wordt op basis van bovenstaande voorbeeld als volgt berekend:
| 15,00% = | 150 | × 100% |
| 1.000 |
De REV is € 150 / € 1.000 × 100% = 15%. Per euro gemiddeld boekhoudkundig eigen vermogen is € 0,15 nettowinst gemaakt. Dat bedrag hoeft niet als dividend te zijn uitgekeerd.
Voorbeeld berekening rentabiliteit vreemd vermogen
De rentabiliteit vreemd vermogen wordt op basis van bovenstaande voorbeeld als volgt berekend:
| 5,00% = | 100 | × 100% |
| 500 + 1.100 + 400 |
De RVV over al het vreemde vermogen is € 100 / € 2.000 × 100% = 5%. Als uitsluitend de € 1.500 aan kort- en langlopende schulden rentedragend zou zijn, is de rente over die specifieke schulden € 100 / € 1.500 × 100% ≈ 6,67%. Dat is een andere berekening.
Voorbeeld berekening rentabiliteit totaal vermogen
De rentabiliteit totaal vermogen wordt op basis van bovenstaande voorbeeld als volgt berekend:
| 10,00% = | 300 | × 100% |
| 3.000 |
De RTV is (€ 200 + € 100) / € 3.000 × 100% = 10%. Per euro gemiddeld totaal vermogen is € 0,10 resultaat vóór rentelasten en belasting behaald.
Wat is een goede rentabiliteit?
Er is geen universeel goed percentage. Vergelijk met eerdere perioden, vergelijkbare ondernemingen en de vergoeding die bij het risico past. Let op verschillen in rechtsvorm, ondernemersbeloning, belasting, eenmalige resultaten en waardering van activa.
Een hoog rendement op een heel klein eigen vermogen kan vooral op weinig buffer wijzen. Bij nul gemiddeld eigen vermogen is REV niet gedefinieerd. Bij negatief gemiddeld eigen vermogen is het percentage moeilijk economisch te duiden: een verlies gedeeld door negatief vermogen geeft zelfs een positief getal. Beoordeel dan resultaat en vermogenspositie afzonderlijk.
De RVV is voor de onderneming een kostenmaatstaf. Een daling kan komen door een lagere rente, maar ook doordat meer renteloze schulden meetellen. Een percentage zonder inzicht in die samenstelling zegt onvoldoende over de prijs van een lening.
Rentabiliteit verbeteren
- Verbeter de marge: beoordeel verkoopprijzen, productmix en inkoopkosten. Meer omzet is alleen zinvol als de extra opbrengst opweegt tegen de extra kosten.
- Benut bedrijfsmiddelen beter: onderzoek bezetting en onrendabele investeringen, zonder noodzakelijke capaciteit weg te bezuinigen.
- Beheer werkkapitaal: beperk onnodige voorraad en volg vorderingen op. Een klantbetaling verandert op zichzelf alleen de samenstelling van de activa, niet het totale vermogen of de winst.
- Beoordeel financieringskosten: vergelijk rente, bijkomende kosten, zekerheden en aflossingen.
Hefboomeffect: lenen kan rendement én risico vergroten
Geleend geld kan het rendement op eigen vermogen verhogen als het extra rendement hoger is dan de bijbehorende financieringskosten. Bij tegenvallende opbrengsten werkt dit omgekeerd: rente blijft verschuldigd en het verlies voor de eigenaren kan toenemen. Meer schuld vergroot het financiële risico. [ref]
Een afzonderlijk rekenvoorbeeld zonder belasting en zonder renteloze verplichtingen maakt dit zichtbaar. We rekenen met gemiddeld € 1.000 eigen vermogen en vergelijken dat met een situatie waarin daarnaast gemiddeld € 1.000 wordt geleend tegen 5% jaarrente. De percentages betreffen een volledig jaar:
| Rendement op ingezet vermogen | Winst zonder lening | Winst met lening | REV zonder / met lening |
|---|---|---|---|
| 10% | € 100 | € 200 − € 50 rente = € 150 | 10% / 15% |
| 2% | € 20 | € 40 − € 50 rente = −€ 10 | 2% / −1% |
De lening verbetert de REV dus niet vanzelf. Toets vooraf ook of rente en aflossing op tijd kunnen worden betaald. Rentabiliteit is geen vervanging voor een beoordeling van solvabiliteit en liquiditeit.
Financiële kengetallen
Andere bekende financiële kengetallen zijn:
Veel gestelde vragen over de rentabiliteit (FAQ)
Wat is de rentabiliteit?
De rentabiliteit is een financieel kengetal dat aangeeft hoeveel winst er is gemaakt met het in de onderneming aanwezige vermogen.
Wat is de formule voor de rentabiliteit eigen vermogen (REV)?
REV na belasting = nettowinst na belasting / gemiddeld eigen vermogen × 100%. Bij nul gemiddeld eigen vermogen kun je de ratio niet berekenen.
Wat is de formule voor de rentabiliteit vreemd vermogen (RVV)?
RVV = rentelasten / gemiddeld vreemd vermogen × 100%. Benoem of je alle verplichtingen of uitsluitend rentedragende schulden gebruikt. Op deze pagina gebruiken we voor RVV alle verplichtingen.
Wat is de formule voor de rentabiliteit totaal vermogen (RTV)?
Hier gebruiken we: RTV = (winst vóór belasting + rentelasten) / gemiddeld totaal vermogen × 100%. Zonder overige financiële resultaten is de teller gelijk aan het bedrijfsresultaat.
Referenties
[verbergen]Deel 'Rentabiliteit berekenen: REV, RVV en RTV met voorbeelden'
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Bereken REV, RVV en RTV met duidelijke formules en voorbeelden. Uitleg over gemiddeld vermogen, ondernemersbeloning, normen en het positieve of negatieve hefboomeffect.
Over de auteur van 'Rentabiliteit berekenen: REV, RVV en RTV met voorbeelden'
Auteur van deze content is Patrick. Alle informatie is gebaseerd op de kennis die ik heb verkregen uit een tweetal hbo- en een tweetal post hbo-studies. Daarnaast speelt de jarenlange ervaring bij een accountantskantoor en als financial controller in het bedrijfsleven een grote rol bij de link naar de praktijk.
Ik werk niet voor een gerelateerd bedrijf of instelling, waardoor de informatie betrouwbaar en onafhankelijk is. De informatie is nauwkeurig verzameld op basis van betrouwbare bronnen en wordt regelmatig geüpdatet. Speciaal voor bezoekers van deze website heb ik de top 5 beste boekhoudprogramma's op een rij gezet en vergeleken.