1. Succesvol boekhouden
2. Uitgaven en ontvangsten
3. Kruisposten

Kruisposten boeken: voorbeelden, balans en saldo controleren

Kruisposten is een tussenrekening voor interne geldverplaatsingen, bijvoorbeeld tussen twee zakelijke bankrekeningen of tussen bank en kas. Je boekt de afschrijving en bijschrijving ieder in het eigen dagboek tegen Kruisposten. Zodra beide kanten volledig zijn verwerkt, valt het bedrag op de tussenrekening weg.

Een interne overboeking levert op zichzelf geen omzet, kosten of btw op. Gebruik kruisposten niet als verzamelrekening voor onduidelijke betalingen.

Wat zijn kruisposten en wanneer gebruik je ze?

Kruisposten is een grootboekrekening die de twee kanten van een interne overboeking met elkaar verbindt. Denk aan geld van een betaalrekening naar een spaarrekening van dezelfde onderneming, een kasstorting op de bank of een geldopname voor de zakelijke kas.

Een betaling aan een leverancier of ontvangst van een klant hoort op de passende leveranciers- of klantenpost, niet zonder reden op Kruisposten. Een privéopname bij een eenmanszaak is evenmin een interne geldverplaatsing binnen het ondernemingsvermogen. Een overboeking tussen afzonderlijke bv’s vereist een rekening die hun onderlinge verhouding weergeeft.

Kruisposten op de balans

Kruisposten is een balansrekening. Na volledige verwerking van een overboeking resteert hiervoor geen saldo. Staat er op de balansdatum nog een bedrag, stel dan vast welke geldverplaatsing of fout dit verklaart.

De naam van een grootboekrekening bepaalt niet automatisch de presentatie in de jaarrekening. Beoordeel de aard van het resterende bedrag: geld onderweg, een vordering, een schuld of een fout die moet worden hersteld. Voor liquide middelen gelden eigen criteria; een onverklaard bedrag op Kruisposten is niet zonder meer beschikbaar bankgeld. ^[ref]

Voorbeeld kruisposten op de balans

Stel dat je € 100 overboekt van bankrekening A naar bankrekening B. Hierdoor neemt het saldo van bank A af en het saldo van bank B toe. Het totale effect is de volgende journaalpost. Zij is op zichzelf correct als de overboeking één keer volledig wordt verwerkt:

Kruisposten boeken in twee bankboeken

In veel boekhoudprogramma’s heeft ieder bankboek een vaste bankrekening. De mutaties van bank A en bank B worden dan afzonderlijk ingelezen in de dagboeken. Je gebruikt in beide boeken Kruisposten, zodat de overboeking niet dubbel op de bankrekeningen terechtkomt.

De precieze verwerking hangt af van de inrichting. Sommige pakketten herkennen interne overboekingen automatisch. AFAS beschrijft bijvoorbeeld het gebruik van een tussenrekening en het afletteren van bijbehorende mutaties. ^[ref]

Stap 1: afschrijving van bank A

Boek € 100 debet op Kruisposten. Hieronder staat eerst dat debetdeel:

Het bankboek voegt bij deze inrichting € 100 credit op Bank A toe. De volgende regel vormt samen met de vorige tabel de volledige boeking:

Stap 2: bijschrijving op bank B

Boek € 100 credit op Kruisposten. Eerst het creditdeel:

Het bankboek voegt bij deze inrichting € 100 debet op Bank B toe. Samen met de voorgaande regel vormt dit de volledige boeking:

Kruisposten bevat nu € 100 debet en € 100 credit, dus saldo nul. Bank A is eenmaal met € 100 verlaagd en Bank B eenmaal met € 100 verhoogd. Dit is hetzelfde totale effect als de eerste journaalpost op deze pagina.

Van kas naar bank en andersom

Bij een kasstorting op de bank boek je in het kasboek Kruisposten debet en Kas credit. Bij de bijschrijving boek je Bank debet en Kruisposten credit. Bij een opname voor de zakelijke kas draai je deze richtingen om. Controleer de bedragen met de stortings- of opnamebewijzen en het bankafschrift.

Waarom hoeft het saldo niet op ieder moment nul te zijn?

Is € 100 op 31 december van bank A afgeschreven en pas op 2 januari op bank B bijgeschreven, dan kan op 31 december nog € 100 debet op Kruisposten staan. De latere ontvangst verklaart dit saldo. Boek een echte ontvangst in januari niet kunstmatig in december om de tussenrekening leeg te maken.

Afletteren betekent dat je de bij elkaar horende debet- en creditposten koppelt. Niet-afgeletterde posten blijven zichtbaar voor controle. Een nulstand alleen is onvoldoende: twee fouten kunnen elkaar toevallig opheffen.

Fout: dezelfde overboeking dubbel verwerken

Hieronder wordt de overboeking ten onrechte in beide bankboeken volledig als Bank B aan Bank A verwerkt. De fout zit in de dubbele verwerking, niet in het bestaan van een rechtstreekse journaalpost.

In bankboek A wordt eerst Bank B debet ingevoerd:

Het bankboek vult Bank A credit aan. Deze twee regels verwerken de overboeking samen al volledig:

Vervolgens wordt in bankboek B nogmaals Bank A credit ingevoerd:

Het bankboek voegt bij deze inrichting € 100 debet op Bank B toe. Samen met de voorgaande regel vormt dit de volledige boeking:

Bank A is nu met € 200 verlaagd en Bank B met € 200 verhoogd, terwijl slechts € 100 is overgemaakt. Het gebruik van Kruisposten in beide dagboeken voorkomt deze dubbeltelling. Voeg geen extra boeking toe als jouw pakket de beide bankmutaties al correct als één overboeking heeft gekoppeld.

Een openstaand saldo op kruisposten controleren

1. Zoek per bedrag de bijbehorende afschrijving en ontvangst op, inclusief datum en rekening.
2. Controleer of beide dagboeken tot dezelfde datum zijn bijgewerkt en of een import dubbel of onvolledig is.
3. Onderzoek verschillen in bedrag. Bankkosten of valutaverschillen moet je afzonderlijk onderbouwen en verwerken.
4. Corrigeer een verkeerde boeking op basis van de oorspronkelijke stukken. Boek een onbekend verschil niet zomaar als kosten.
5. Bewaar een specificatie van bedragen die op de afsluitdatum nog terecht openstaan.

Over de interne geldverplaatsing zelf bereken je geen btw. Eventuele afzonderlijke kosten beoordeel je op basis van de factuur of bankafrekening.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Hoe boek je kruisposten tussen bankrekeningen of bank en kas? Voorbeelden van journaalposten, afletteren en het verklaren van een openstaand saldo.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.