1. Succesvol boekhouden
2. De balans - activa
3. Goodwill

Goodwill en badwill: berekenen, waarderen en afschrijven

Goodwill is bij een overname het positieve verschil tussen de verkrijgingsprijs en het verkregen aandeel in de reële waarde van de identificeerbare activa minus verplichtingen. Is dat verschil negatief, dan spreken we van negatieve goodwill of badwill. Het gaat dus niet simpelweg om de koopprijs minus het bestaande boekhoudkundige eigen vermogen.

Deze pagina volgt de Nederlandse commerciële verslaggeving. Positieve goodwill kan ontstaan door verwachte synergievoordelen of economische voordelen die niet afzonderlijk als actief kunnen worden opgenomen. Zelf opgebouwde goodwill, zoals de groeiende reputatie van je eigen onderneming, mag je niet activeren. ^[ref]

Negatieve goodwill kan verband houden met verwachte verliezen en lasten of met een voordelige aankoop, ook wel een ‘lucky buy’. Onderzoek eerst of alle overgenomen activa en verplichtingen juist zijn geïdentificeerd en gewaardeerd. Een lage koopprijs bewijst op zichzelf geen badwill.

Balansposten aan de activazijde

Andere onderwerpen aan de activazijde staan hieronder. Goodwill hoort bij de immateriële vaste activa; onderhanden projecten kunnen afhankelijk van het saldo ook een passiefpost vormen:

• Immateriële vaste activa
• Goodwill
• Materiële vaste activa
• Financiële vaste activa
• Voorraden
• Onderhanden projecten
• Vorderingen en overlopende activa
• Effecten
• Liquide middelen

Goodwill als immaterieel vast actief

De wet rekent gekochte positieve goodwill tot de immateriële vaste activa. Goodwill verschilt van bijvoorbeeld een afzonderlijk herkenbaar octrooi of merkrecht: de voordelen zijn niet zelfstandig identificeerbaar en los van de onderneming verhandelbaar. Die kenmerken verklaren waarom voor goodwill eigen verslaggevingsregels gelden. ^[ref]

Positieve goodwill berekenen

Goodwill = verkrijgingsprijs − verkregen aandeel in de reële waarde van de identificeerbare nettoactiva. Nettoactiva zijn de activa minus de verplichtingen. Identificeer eerst ook afzonderlijk op te nemen immateriële activa; niet ieder verschil met de oude boekwaarde is goodwill.

Voorbeeld: je koopt 100% van een onderneming voor € 250.000. De identificeerbare activa hebben op overnamedatum een reële waarde van € 300.000 en de verplichtingen bedragen € 100.000. De nettoactiva zijn € 200.000; de goodwill is € 50.000. Het voorbeeld veronderstelt dat alle relevante activa, verplichtingen en eventuele belastinglatenties al in die bedragen zijn verwerkt. ^[ref]

Volgens de Nederlandse commerciële regels moet gekochte positieve goodwill worden geactiveerd en over de verwachte gebruiksduur worden afgeschreven. Rechtstreeks afboeken op het eigen vermogen of meteen geheel als kosten verwerken is geen vrije keuze.

Waardering en bijzondere waardevermindering

Goodwill staat op de balans tegen verkrijgingsprijs minus cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen. Bij tegenvallende vooruitzichten beoordeel je of een aanvullende afwaardering nodig is. Daarvoor wordt goodwill toegerekend aan de kasstroomgenererende eenheden die van de overname profiteren. Een bijzondere waardevermindering van goodwill mag later niet worden teruggenomen. ^[ref]

Goodwill bij een negatieve nettovermogenswaarde

In de enkelvoudige jaarrekening kan een deelneming bij verwerving volgens de vermogensmutatiemethode een negatieve waarde hebben. Sta je niet in voor haar schulden en bestaat ook geen feitelijke verplichting om betaling mogelijk te maken, dan is de goodwill gelijk aan de verkrijgingsprijs. Sta je wel geheel of gedeeltelijk in, dan is de goodwill de verkrijgingsprijs plus de ingeschatte verplichting.

Bij een verkrijgingsprijs van € 10.000 en een op te nemen verplichting van € 30.000 is de goodwill in dat laatste geval dus € 40.000. Dit is een bijzondere regel voor de enkelvoudige jaarrekening; de uitkomst kan afwijken van de geconsolideerde jaarrekening. Beoordeel vervolgens ook de realiseerbaarheid van de goodwill. ^[ref]

Goodwill afschrijven: hoeveel jaar?

Schrijf goodwill stelselmatig af over de verwachte economische levensduur, met een veronderstelde restwaarde van nihil. De methode moet het patroon van de verwachte voordelen volgen. Kun je dat patroon niet betrouwbaar bepalen, dan schrijf je lineair af. Meer winst in één jaar betekent niet automatisch dat je in dat jaar naar eigen inzicht extra afschrijft.

Afschrijvingstermijn

• Betrouwbaar geschatte gebruiksduur: gebruik die termijn.
• Gebruiksduur uitzonderlijk niet betrouwbaar te schatten: schrijf af over maximaal tien jaar; precies tien jaar is niet verplicht.
• Langer dan twintig jaar: dit vereist overtuigende onderbouwing die het weerlegbare vermoeden van maximaal twintig jaar weerlegt, een toelichting en ten minste jaarlijks een toets op bijzondere waardevermindering.

Beoordeel afschrijvingstermijn en methode jaarlijks opnieuw. Een aangepaste inschatting verwerk je als schattingswijziging in het huidige en toekomstige resultaat. Een groeiende eigen reputatie rechtvaardigt geen verhoging van de boekwaarde: intern opgebouwde goodwill mag niet worden geactiveerd. ^[ref]

Voorbeeld lineaire afschrijving

Bij € 50.000 goodwill, een onderbouwde gebruiksduur van vijf jaar en verkrijging aan het begin van het jaar bedraagt de commerciële afschrijving € 10.000 per volledig jaar. Je boekt debet afschrijvingskosten goodwill € 10.000 en credit cumulatieve afschrijving goodwill € 10.000. Na één jaar is de boekwaarde € 40.000, zolang geen aanvullende waardevermindering nodig is.

Commerciële afschrijving, belasting en IFRS

Voor fiscale afschrijving op daarvoor in aanmerking komende gekochte goodwill geldt maximaal 10% van de aanschafkosten per jaar. Dat is een andere regel dan de commerciële gebruiksduur. Bij aankoop van aandelen in een deelneming behoort de betaalde goodwill fiscaal tot de kostprijs van de deelneming; de commerciële goodwill leidt dan niet tot een afzonderlijk fiscaal afschrijfbaar actief. ^{[ref] [ref]}

Onder IFRS wordt goodwill niet stelselmatig afgeschreven. Daar geldt ten minste jaarlijks een toets op bijzondere waardevermindering. Verwar deze aanpak niet met de Nederlandse commerciële regels. ^[ref]

Economische levensduur van goodwill

De werking van een goede naam of het klantenbestand van een overgenomen onderneming is op een gegeven moment uitgewerkt. Als ervan wordt uitgegaan dat je goodwill betaald hebt omdat je verwacht grotere winsten te gaan maken, dan is de levensduur van goodwill bijvoorbeeld afhankelijk van:

• de aard en verwachte levensduur van de overgenomen activiteiten.
• de stabiliteit van de bedrijfstak.
• informatie over vergelijkbare activiteiten.
• veroudering van het product of de verandering van de vraag naar het product.
• het al dan niet aanwezig blijven van belangrijke werknemers of management.
• het gedrag van concurrenten.
• andere juridische, statutaire of contractuele voorwaarden.

Toelichting bij goodwill

Volgens de algemene Nederlandse richtlijnen worden onder meer de volgende zaken toegelicht. Kleine rechtspersonen zijn vrijgesteld van bovenwettelijke toelichtingen:

• Economische levensduur
• Bij maximaal tien jaar wegens een niet betrouwbaar te schatten gebruiksduur: de redenen voor de gekozen termijn
• Als de afschrijvingstermijn langer dan 20 jaar is; de reden van deze keuze
• Bij een andere dan lineaire methode: de methode en waarom deze geschikter is

Vermeld ook de resultaatpost waaronder de afschrijving is verantwoord en relevante informatie over bijzondere waardeverminderingen. ^[ref]

Mutatieoverzicht bij goodwill

Het mutatieoverzicht sluit de begin- en eindboekwaarde op elkaar aan en maakt bruto bedragen, cumulatieve afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen zichtbaar. Onderstaand rekenvoorbeeld is in duizenden euro’s. De afgestoten goodwill heeft hier een brutowaarde en boekwaarde van 2, zonder bijbehorende cumulatieve afschrijving. De overige mutatie van +1 is een toegestane aanpassing van de verkrijgingsprijs bij eerste verwerking van een overname; het is geen terugname van een waardevermindering.

De eindboekwaarde is 80 + 15 − 2 − 6 − 10 + 1 = 78. De brutowaarde is 100 + 15 − 2 + 1 = 114; cumulatieve afschrijvingen en waardeverminderingen bedragen 20 + 10 + 6 = 36. Een boekhoudprogramma met activaregistratie kan dit overzicht ondersteunen. De onderbouwing van goodwill, levensduur en afwaarderingen blijft afzonderlijk nodig.

Wat is negatieve goodwill of badwill?

Negatieve goodwill ontstaat als de verkrijgingsprijs lager is dan het verkregen aandeel in de reële waarde van de identificeerbare nettoactiva. Controleer eerst of activa niet te hoog en verplichtingen niet te laag zijn gewaardeerd of ontbreken. Voor immateriële activa zonder actieve markt gelden bovendien beperkingen: hun waardering mag geen negatieve goodwill creëren of vergroten.

Volgens de Nederlandse regels wordt negatieve goodwill, voor zover deze nog niet in het resultaat valt, als afzonderlijke overlopende passiefpost opgenomen. ^[ref]

Negatieve goodwill bij verwachte verliezen

Het deel dat samenhangt met betrouwbaar vastgestelde toekomstige verliezen en lasten uit het overnameplan valt vrij ten gunste van het resultaat naarmate die verliezen en lasten optreden. Het gaat om posten die op overnamedatum nog geen afzonderlijk op te nemen verplichting vormen. Treden de verliezen niet in de verwachte periode op, dan gelden voor dat deel de regels voor een lucky buy.

Licht de aard, omvang en verwachte periode van deze verliezen toe, evenals de vrijvalperiode en de resultaatpost. Ook voor negatieve goodwill schrijven de algemene richtlijnen een mutatieoverzicht voor.

Negatieve goodwill bij een lucky buy

Het restant dat geen betrekking heeft op die verwachte verliezen wordt als volgt verwerkt:

• Tot de reële waarde van de identificeerbare niet-monetaire activa: vrijval naar rato van de realisatie door afschrijving of verkoop van die activa. Voor afschrijfbare activa kan de periode veelal worden benaderd met hun gewogen gemiddelde resterende gebruiksduur.
• Voor het meerdere boven die reële waarde: onmiddellijke verwerking als bate.

Onder IFRS wordt een resterend voordeel uit een voordelige aankoop, na herbeoordeling van de berekening, direct als bate verwerkt. De Nederlandse spreiding mag daar niet zonder meer worden toegepast. ^[ref]

Wat te doen met goodwill bij verkoop van de deelneming?

Als de deelneming verkocht wordt waar de goodwill betrekking op heeft, dan moet uiteraard ook deze goodwill van de balans geboekt worden. Positieve en negatieve goodwill worden bij verkoop ten laste respectievelijk ten gunste van de resultatenrekening geboekt als onderdeel van het boekresultaat.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Wat zijn goodwill en badwill? Met berekening, afschrijvingstermijnen, waardevermindering en mutatieoverzicht. Uitleg van commerciële, fiscale en IFRS-regels.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.